Etapy przygotowania materiałów dydaktycznych


Istotą przygotowania materiałów dydaktycznych jest konieczność pracy w zespole. Zespół autorski przedstawia poniższy rysunek.

Autor   Konsultant edukacyjny
  Koordynator (manager)  
Konsultant merytoryczny   Edytor
  Grafik  

W idealnym przypadku koordynator nie powinien pełnić żadnej innej roli, lecz jedynie zarządzać pracą innych członków zespołu (terminy, założenia, warunki, ...). W praktyce członkowie zespołu mogą łączyć role.

Konsultant edukacyjny powinien być ekspertem w dziedzinie przygotowania materiałów w kształceniu na odległość.

Wyjaśnienia wymaga rola konsultanta merytorycznego - nie jest to recenzent - jego rola ma charakter doradczy. Najważniejsze zadanie wspólnej pracy konsultanta merytorycznego i autora, to określić jak nauczyć konkretną grupę studentów, konkretnego materiału (zrealizować konkretny program studiów w szczegółowo zdefiniowanej grupie studentów).

Etap 1 - Planowanie

Faza planowania materiału dydaktycznego obejmuje cały szereg czynności, które zazwyczaj wykonujemy „na wyczucie". Jednak niektóre fazy planowania są niezwykle ważne z punktu widzenia efektywności nauczania.

Badania wstępne obejmują:

Ewaluacja materiałów ma za zadanie docenienie potencjału istniejących materiałów dydaktycznych i znalezienie właściwej drogi ich uzupełnienia.

Racjonalność projektu to uzasadnienie konieczności przygotowania materiałów i potencjalnych korzyści (n.p., że będziemy mieli o 30% więcej studentów na danym kursie).

Definiowanie grupy odbiorców - to etap planowania, który się często lekceważy lub niedocenia. Powstaje wtedy podręcznik „dla autora", który pozwala spełnić jego ambicje. Tymczasem podręcznik ma być napisany dla studentów i odzwierciedlać ich potrzeby. Pamiętajmy przy tym, że student kształcenia na odległość będzie często pozbawiony możliwości natychmiastowego kontaktu z nauczycielem.

Trzeba więc przeanalizować:

Budżet projektu jest oczywistym elementem planowania. Trzeba tu przewidzieć:

Warto przy tym ocenić, w jakim stopniu koszty wstępne pozwolą się zwrócić (np. ze wzrostem liczby studentów na kursie).

Treść podręcznika to również oczywisty element planowania. W chwili obecnej preferowana jest modułowa struktura tekstu. Moduły są ułożone w logiczny ciąg, tworząc treść całego podręcznika. Powinno być jednak możliwe studiowanie wybranego modułu (wybranej partii materiału) oddzielnie. Może się zdarzyć, że student ma już wiedzę i umiejętności potrzebna do studiowania wybranego modułu i nie chce czytać wszystkiego od początku. W modułowej strukturze podręcznika trzeba na początku każdego modułu napisać, co trzeba wiedzieć, aby efektywnie studiować (z odwołaniem do innych modułów, lub literatury).

Przygotowanie pierwszego modułu jest najtrudniejszym i najbardziej czasochłonnym elementem fazy planowania. Autor powinien napisać pierwszy moduł konsultując go w sposób jak najpełniejszy z konsultantem edukacyjnym i merytorycznym. Zespół autorski musi wypracować taką formę i treść tekstu, która odpowiada w 100% przyjętym założeniom merytorycznym i jest zgodna z metodologią kształcenia na odległość. Szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednią ilość i różnorodność „narzędzi" edukacyjnych (które będą omówione w p. 3.1.2). Wariant idealny obejmuje również realizację pierwszego modułu, jego ewaluację wśród uczestników kursu oraz ewentualną korektę. Życie jednak rzadko wybiera wariant idealny, zwykle nie ma na to czasu. Pozostawia się więc ewaluację na koniec.

Etap 2 - Pisanie i ilustrowanie

Etap ten obejmuje przygotowanie wszystkich modułów podręcznika przy współpracy zespołu autorskiego. W tym etapie dużą rolę „gra" grafik, którego celem jest profesjonalne przygotowania ilustracji. Dużą rolą koordynatora jest przestrzeganie harmonogramu prac, gdyż opóźnienie w pracy któregokolwiek z członków zespołu autorskiego wpływa demobilizująco na pozostałe osoby.

Etap 3 - Produkcja

Obejmuje początkowo uzupełnienie tekstu o elementy zgodne z konwencją materiałów do nauki na odległość (wprowadzenie okienek, piktografii, itp.), potem zaś standardowe elementy produkcji książek:

Etap 4 - Faza pilotażowa

W tej fazie napisany podręcznik powinien być wykorzystany w pilotowym kursie (dla ok. 25 uczestników), oraz poddany ewaluacji przez studentów i tutorów (nauczycieli). Dopiero pozytywna ocena (ewentualne wprowadzenie poprawek) powoduje decyzję o druku podręcznika w dużej liczbie egzemplarzy.

Poznałeś 4 etapy przygotowania materiałów dydaktycznych. Etap 2 i 3 są raczej poza dyskusją. Zastanów się jednak i napisz poniżej, jakie mogą być konsekwencje pominięcia niektórych elementów etapu 1 i 4.

Etap 1 - planowanie

Etap 2 - faza pilotażowa